مقالات و ترجمه‌ها - فناوری و مهندسی
۱۸ نمونه از بهترین دیزاین سیستم‌ها؛ از Material تا SAP Fiori
۱۸ نمونه از بهترین دیزاین سیستم‌ها؛ از Material تا SAP Fiori
۱۸ نمونه از بهترین دیزاین سیستم‌ها؛ از Material تا SAP Fiori
💡 خلاصه: دیزاین سیستم فقط یک فایل Figma یا چند کامپوننت آماده نیست؛ مجموعه‌ای از اصول، توکن‌ها، الگوها، مستندات و کدهای قابل‌استفاده‌مجدد است که باعث می‌شود محصول یکپارچه‌تر، سریع‌تر و قابل‌مقیاس‌تر توسعه پیدا کند. در این مقاله ۱۸ دیزاین سیستم مطرح دنیا مثل Google Material، Microsoft Fluent، IBM Carbon، SAP Fiori، Atlassian و Salesforce Lightning را مرور می‌کنیم و می‌بینیم هرکدام برای چه نوع محصولی مناسب‌تر هستند.
وقتی یک محصول دیجیتال رشد می‌کند، حفظ یکپارچگی رابط کاربری دیگر فقط با چند فایل طراحی یا مجموعه‌ای از کامپوننت‌ها ممکن نیست. تیم‌های محصول، طراحی و توسعه به یک زبان مشترک نیاز دارند؛ زبانی که مشخص کند هر بخش از محصول چگونه طراحی، پیاده‌سازی، مستندسازی و توسعه داده شود. این همان نقشی است که دیزاین سیستم ایفا می‌کند.
یک دیزاین سیستم موفق، مجموعه‌ای از اصول برند، توکن‌های طراحی، الگوهای تجربه کاربری، اجزای رابط، قواعد دسترس‌پذیری، مستندات فنی و فرآیندهای همکاری بین طراح و توسعه‌دهنده است.
دیزاین سیستم چیست و چرا اهمیت دارد؟
دیزاین سیستم یک منبع واحد و قابل‌اعتماد برای ساخت تجربه‌های دیجیتال است. این سیستم به تیم‌ها کمک می‌کند تا دکمه‌ها، فرم‌ها، جدول‌ها، رنگ‌ها، تایپوگرافی، فاصله‌گذاری، پیام‌های خطا و الگوهای پیچیده‌تر را به‌صورت هماهنگ تولید کنند. نتیجه، محصولی سریع‌تر، منسجم‌تر و قابل‌نگهداری‌تر خواهد بود.
در محصولات سازمانی مانند ERP، CRM، HIS و HRM، اهمیت دیزاین سیستم حتی بیشتر است؛ زیرا این محصولات معمولاً ماژول‌های فراوان، کاربران با نقش‌های متفاوت، فرم‌ها و جدول‌های پیچیده و چرخه‌های توسعه بلندمدت دارند.
- یکپارچگی بصری و رفتاری در تمام بخش‌های محصول
- افزایش سرعت طراحی و توسعه
- کاهش دوباره‌کاری و بدهی طراحی
- بهبود دسترس‌پذیری و تجربه کاربری
- ساده‌تر شدن ورود اعضای جدید به تیم
- ایجاد زبان مشترک بین طراحی، محصول و توسعه
۱۸ نمونه از بهترین دیزاین سیستم‌های جهان
در ادامه، ۱۸ دیزاین سیستم شناخته‌شده را بررسی می‌کنیم. هرکدام از این نمونه‌ها مسئله‌ای متفاوت را حل می‌کنند؛ از محصولات چندپلتفرمی و متن‌باز گرفته تا نرم‌افزارهای سازمانی، سرویس‌های ابری، رسانه‌ها و ابزارهای همکاری تیمی.
۱. Atlassian Design System
دیزاین سیستم Atlassian برای ایجاد تجربه‌ای یکپارچه میان محصولاتی مانند Jira، Confluence، Trello و Bitbucket طراحی شده است. این سیستم علاوه بر کامپوننت‌ها، درباره اصول بصری، محتوا، دسترس‌پذیری، الگوهای تعامل و نحوه استفاده از اجزا نیز راهنما ارائه می‌دهد.
۲. Google Material Design
Material Design یکی از شناخته‌شده‌ترین دیزاین سیستم‌های دنیا است. گوگل این سیستم را برای ایجاد تجربه‌ای هماهنگ میان وب، اندروید، iOS، تلویزیون، ساعت هوشمند و سایر پلتفرم‌ها توسعه داده است.
Material فقط مجموعه‌ای از دکمه و کارت نیست؛ بلکه یک زبان طراحی کامل شامل رنگ، حرکت، تایپوگرافی، عمق، حالت‌های تعاملی، آیکون‌ها و قواعد دسترس‌پذیری است.
۳. Microsoft Fluent Design System
Fluent Design زبان طراحی مایکروسافت برای محصولات و سرویس‌های مختلف این شرکت است. این سیستم در اکوسیستم‌هایی مانند Windows، Microsoft 365، Teams و محصولات وب مایکروسافت دیده می‌شود.
Fluent بر تجربه‌های قابل‌دسترس، انعطاف‌پذیر و سازگار با زبان‌ها، اندازه نمایشگرها و شیوه‌های مختلف ورودی تمرکز دارد. کتابخانه‌های متن‌باز آن نیز استفاده از اجزای استاندارد را در پروژه‌های وب و اپلیکیشن آسان‌تر می‌کنند.
۴. Apple Human Interface Guidelines
راهنمای رابط انسانی اپل یا HIG، مرجع اصلی طراحی برای اکوسیستم Apple است. این راهنما به طراحان کمک می‌کند تجربه‌هایی بسازند که با انتظارات کاربران iPhone، iPad، Mac، Apple Watch و Apple TV هماهنگ باشد.
اپل بیش از آن‌که بر کپی‌کردن اجزای ظاهری تأکید کند، روی وضوح، احترام به محتوای کاربر، بازخورد مناسب و کاهش بار شناختی تمرکز دارد.
۵. IBM Carbon Design System
Carbon دیزاین سیستم IBM است که برای ساخت محصولات پیچیده و سازمانی توسعه یافته. این سیستم شامل طراحی بصری، کامپوننت‌های آماده، مستندات توسعه، Design Kit برای Figma و منابع متن‌باز است.
قدرت Carbon در ساختار دقیق، مستندات قوی و توجه ویژه به نیازهای نرم‌افزارهای حرفه‌ای است؛ محصولاتی که با داده، جدول‌ها، فرم‌ها، داشبوردها و جریان‌های کاری چندمرحله‌ای سروکار دارند.
۶. Shopify Polaris
Polaris دیزاین سیستم Shopify است و برای ساخت تجربه‌های سازگار با نیازهای فروشندگان، مدیران فروشگاه‌ها و اپلیکیشن‌های فعال در اکوسیستم Shopify طراحی شده است.
این سیستم علاوه بر اجزای رابط، به تصمیم‌های محتوایی، ساختار صفحه، داده‌های تجاری و الگوهای رایج در مدیریت فروشگاه نیز توجه دارد. Polaris نمونه خوبی از یک سیستم طراحی مبتنی بر شناخت عمیق کاربران حرفه‌ای است.
۷. Ant Design
Ant Design یکی از محبوب‌ترین کتابخانه‌ها و دیزاین سیستم‌های اکوسیستم React است. این سیستم به‌ویژه در ساخت پنل‌های مدیریت، داشبوردها، سامانه‌های سازمانی و محصولات داده‌محور کاربرد فراوانی دارد.
تنوع زیاد کامپوننت‌ها، الگوهای آماده برای فرم و جدول، ساختار مشخص برای Layout و پشتیبانی مناسب از توسعه سریع، Ant Design را به انتخابی رایج برای پروژه‌های Enterprise تبدیل کرده است.
۸. Adobe Spectrum
Spectrum زبان طراحی Adobe برای هماهنگ‌کردن تجربه کاربری میان مجموعه بزرگی از محصولات خلاقانه و حرفه‌ای این شرکت است. این سیستم از رنگ، تایپوگرافی و آیکون گرفته تا کامپوننت‌ها و پیاده‌سازی‌های متن‌باز را پوشش می‌دهد.
Spectrum نمونه‌ای ارزشمند برای محصولاتی است که باید در عین حفظ هویت یکپارچه، نیازهای تخصصی کاربران حرفه‌ای را پاسخ دهند.
۹. Salesforce Lightning Design System
Lightning Design System یا SLDS برای محصولات CRM و سرویس‌های ابری Salesforce ساخته شده است. این دیزاین سیستم مجموعه گسترده‌ای از الگوهای فرم، داده، ناوبری، اعلان‌ها و اجزای مناسب محیط‌های کاری حرفه‌ای را در اختیار تیم‌ها قرار می‌دهد.
یکی از نقاط قوت مهم SLDS، توجه جدی به دسترس‌پذیری است؛ از جمله راهنمایی‌های دقیق برای ARIA و رفتار اجزا با صفحه‌خوان‌ها.
۱۰. Mailchimp Pattern Library
Pattern Library شرکت Mailchimp مجموعه‌ای از الگوها و قواعد طراحی برای ساخت تجربه‌ای منظم و قابل‌فهم در ابزارهای بازاریابی است. این کتابخانه موضوعاتی مانند Grid، فرم‌ها، منوها، فهرست‌ها، دکمه‌ها و حالت‌های تعاملی را پوشش می‌دهد.
ارزش اصلی این نمونه در توجه به جزئیات رفتاری است: یک کامپوننت فقط ظاهر ثابت ندارد، بلکه باید حالت‌های hover، focus، error، disabled و loading آن هم مشخص باشند.
۱۱. Audi Design System
دیزاین سیستم Audi برای ایجاد تجربه‌ای هماهنگ با برند این شرکت در کانال‌های دیجیتال طراحی شده است. این سیستم از مبانی برند و تایپوگرافی شروع می‌کند و تا تعاملات، اجزای رابط و سناریوهای کاربردی ادامه می‌یابد.
Audi نشان می‌دهد که دیزاین سیستم می‌تواند پلی میان هویت برند و تجربه دیجیتال باشد؛ به‌طوری‌که کاربر در هر نقطه تماس، شخصیت برند را به‌صورت یکدست حس کند.
۱۲. Uber Base Design System
Base Web، دیزاین سیستم Uber، یک چارچوب متن‌باز مبتنی بر React است. این سیستم برای ساخت سریع رابط‌های قابل‌اعتماد، قابل‌سفارشی‌سازی و دسترس‌پذیر طراحی شده است.
تمرکز Base Web بر انعطاف‌پذیری باعث شده توسعه‌دهندگان بتوانند ظاهر اجزا را با نیازهای محصول خود هماهنگ کنند، بدون اینکه مجبور باشند همه چیز را از ابتدا بسازند.
۱۳. Wanda Design System
Wanda دیزاین سیستم شرکت Wonderflow است. این سیستم دستورالعمل‌های طراحی و توسعه را در کنار محیطی تعاملی برای آزمایش کامپوننت‌ها ارائه می‌کند.
وجود فضای آزمایشی یا Playground کمک می‌کند طراحان و توسعه‌دهندگان پیش از استفاده در محصول واقعی، رفتار و حالت‌های مختلف اجزا را بررسی کنند. این موضوع فاصله میان مستندات و اجرای واقعی را کمتر می‌کند.
۱۴. BBC Global Experience Language
Global Experience Language یا GEL، چارچوب تجربه BBC است. این سیستم تنها درباره اجزای رابط نیست؛ بلکه طراحی، تحقیقات کاربر، استانداردهای محتوایی، نگارش و تجربه رسانه‌ای را در کنار هم قرار می‌دهد.
برای سازمان‌های محتوامحور، این مدل اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کیفیت تجربه فقط به ظاهر صفحه وابسته نیست و لحن محتوا، خوانایی، ساختار اطلاعات و دسترسی‌پذیری نیز بخشی از سیستم هستند.
۱۵. Cisco Momentum Design System
Momentum دیزاین سیستم Cisco است که در محصولات و سرویس‌هایی مانند Webex کاربرد دارد. این سیستم با استفاده از سلسله‌مراتب بصری، تایپوگرافی، رنگ، Layout و الگوهای ارتباطی، تجربه‌ای هماهنگ برای ابزارهای همکاری و ارتباطات ایجاد می‌کند.
در ابزارهای ارتباطی، سرعت درک اطلاعات و وضوح تعامل اهمیت زیادی دارد. Momentum تلاش می‌کند این پیچیدگی را با ساختار بصری و الگوهای قابل‌پیش‌بینی کنترل کند.
۱۶. GitLab Pajamas Design System
Pajamas دیزاین سیستم متن‌باز GitLab است. یکی از ویژگی‌های مهم آن، مشارکت‌پذیری است؛ یعنی اعضای تیم و حتی جامعه کاربری می‌توانند در بهبود و توسعه سیستم نقش داشته باشند.
Pajamas مستندات، Design Kit و اجزای موردنیاز را در اختیار قرار می‌دهد تا فاصله بین طراحی در Figma و پیاده‌سازی در کد کمتر شود. این رویکرد برای تیم‌هایی که فرهنگ همکاری باز دارند، بسیار الهام‌بخش است.
۱۷. SAP Fiori Design Guidelines
Fiori زبان تجربه کاربری SAP برای محصولات سازمانی است. هدف اصلی آن، ساده‌تر و یکپارچه‌تر کردن تعامل کاربران با سامانه‌های پیچیده کسب‌وکار مانند ERP، زنجیره تأمین، منابع انسانی و امور مالی است.
Fiori به‌خصوص برای سازمان‌هایی ارزشمند است که تعداد زیادی اپلیکیشن و فرآیند عملیاتی دارند و می‌خواهند تجربه همه آن‌ها از نظر ساختار، ناوبری، فرم‌ها، داده‌ها و نقش‌های کاربری هماهنگ باقی بماند.
۱۸. Zendesk Garden Design System
Garden دیزاین سیستم Zendesk است و تلاش می‌کند بهترین شیوه‌های طراحی، محتوا و مهندسی را در یک چارچوب مشترک کنار هم قرار دهد. هدف آن، ساخت سریع‌تر و یکدست‌تر رابط‌های محصول در اکوسیستم Zendesk است.
Garden یادآوری می‌کند که مالکیت دیزاین سیستم نباید محدود به تیم طراحی باشد. یک سیستم پایدار زمانی شکل می‌گیرد که طراحان، توسعه‌دهندگان، نویسندگان محتوا و مدیران محصول در تکامل آن نقش فعال داشته باشند.
از این نمونه‌ها چه چیزی یاد می‌گیریم؟
هیچ دیزاین سیستمی را نمی‌توان بدون تغییر، برای همه محصولات کپی کرد. هر سیستم بازتاب نیاز کاربران، مدل کسب‌وکار، فناوری، ساختار تیم و پیچیدگی محصول خودش است. با این حال، نمونه‌های موفق چند ویژگی مشترک دارند.
- مستندات آن‌ها واضح، قابل‌جست‌وجو و همیشه به‌روز است.
- برای اجزا فقط ظاهر تعریف نشده؛ رفتار، حالت‌ها و محدودیت استفاده نیز مشخص است.
- دسترس‌پذیری بخشی از استاندارد اصلی است، نه یک قابلیت اختیاری.
- بین فایل طراحی و کد واقعی ارتباط مشخصی وجود دارد.
- سیستم با مشارکت چند تیم رشد می‌کند و مالکیت آن مشترک است.
- برای مسائل واقعی محصول ساخته شده، نه صرفاً برای نمایش در یک کتابخانه UI.
چگونه دیزاین سیستم خود را شروع کنیم؟
اگر محصول شما هنوز دیزاین سیستم ندارد، لازم نیست از روز اول صدها کامپوننت بسازید. بهترین نقطه شروع، شناسایی الگوهای پرتکرار و دردناک محصول فعلی است.
- رابط فعلی را بررسی و اجزای تکراری را فهرست کنید.
- رنگ‌ها، تایپوگرافی، فاصله‌ها و اندازه‌ها را به Design Token تبدیل کنید.
- از اجزای پایه مانند Button، Input، Select، Modal و Alert شروع کنید.
- حالت‌های مختلف هر جزء را مشخص کنید: عادی، Hover، Focus، خطا، غیرفعال و Loading.
- برای هر کامپوننت، راهنمای استفاده درست و نادرست بنویسید.
- میان Figma، مستندات و پیاده‌سازی کد ارتباط برقرار کنید.
- بازخورد تیم را جمع‌آوری کنید و سیستم را به‌صورت تدریجی توسعه دهید.
جمع‌بندی
دیزاین سیستم یک پروژه کوتاه‌مدت یا یک فایل ثابت در Figma نیست؛ یک محصول زنده است که باید همراه با محصول اصلی، کاربران و تیم شما رشد کند. نمونه‌هایی مانند Material، Carbon، Fluent، Polaris و Fiori نشان می‌دهند که یک سیستم طراحی خوب می‌تواند کیفیت تجربه کاربری را بالا ببرد، سرعت تیم را افزایش دهد و هزینه نگهداری محصول را کاهش دهد.
دیزاین سیستم موفق، بینش کاربران را به تصمیم‌های طراحی تکرارپذیر تبدیل می‌کند؛ سپس همان تصمیم‌ها را به کد، مستندات و تجربه‌ای یکپارچه در تمام نقاط محصول می‌رساند.
منبع: مقاله 18 Best Design System Examples در Built In — ترجمه و بازنویسی‌شده برای انتشار فارسی.
منبع اصلی
این نوشته بر پایه و بازنویسی آزاد از مطلب مرجع منتشر شده در Built In — Dawn Kawamoto / Matthew Urwin است. متن فارسی، ساختار بخش‌ها و مثال‌ها متناسب با بافت اجرایی و نیاز متخصصان بازتولید شده‌اند.
مشاهدهٔ مطلب اصلی
نویسنده و مترجم: امین محرمی
مدیر محصول ارشد و معمار نرم‌افزار. تحلیل و بازنویسی تخصصی مطالب حوزهٔ مدیریت محصول، طراحی سیستم و پلتفرم‌های مقیاس‌پذیر سازمانی.
دربارهٔ من